Laxmi Prasad Devkota – Kamjori

क.

कमजोरी हुन् दुःखकी बहिनी,
श्रमकी छोरी !
दिनभर, दिनभर मन्थन गर्दै मानव स्नायु
फींज सोहोरी,
विधिले रचे रे कमजोरी !
इन्द्रधनुषको रङ्ग क्यै जोरी !
साँवली छन्, छैनन् गोरी !
तैपनि छन् फेनील हुरी !

ख.

गुलाफ बागमा यस मासुको,
गोधूलिमा, मूल परीकन,
जन्मिन् मोरी !
अलसाइँले गोद लिइन् तब,
गाला जोरी !
क्षुधा र तृष्णासँग ती खेलिन्
भग्न मनोरथहरुका वनमा ।
मध्यरातमा बैंसे भइछन्
प्रथम श्रापकी उम्दा छोरी ।
कविसँग जिस्किन्, तिर्छी हानी ।
कस्ती उत्ताउली ती मोरी !

ग.

आँखा खोली अनगिन कोटी,
ढल्की बादल भुवामा लेटी,
कविता गर्न बसिथिन् रजनी
कागतजस्तो फिंजाई अवनी !
उनकी प्रतिभा मुस्किरहिथिन् !
केही टटोली
चट्ट उँगी छन् ! मुखी ढाकी छन् !
कालो मसी सब ख्वात्तै पोखी !
थाकी छन् ती नरम सिरकमा
छाती जोरी !
यस्तो गर्छिन् बराबर मोरी !
कमजोरी, ती श्रमकी छोरी !

घ.

घनश्यामा छन्, दृग लामा छन् ।
जादूकेशी !
वयसी, अयसी, नशाकी महिषी,
कालो–मुलायम–मखमल–वेशी !
मुसमुस अत्तर आउँछ तिनको
साँझमा बेसी !
‘इविनिङ पेरिस् ! ’
थकित जगत्को त्यसमा के रीस ?
तर निशिजागा कविकी मस्ती,
सीताजस्ती,
देख्छे रङ्गीबिरङ्गी तोरी !
सम्मोहनको लहरी हान्छिने जब ती मोरी !

ङ.

बसिरहेछु, कलम ली घोरी !
फुत्की, भाग्दछु, उड्दछु भन्छु ।
कल्पनाका पङ्खमा लाउँछिन्
मसिनो जाली, रेशम डोरी !
बोक्सी मोरी !
उल्टो जीवन–वीणाका सब तन्त्री बोल्छन् तन्त्री रुन्छन्,
टूट–स्वरमा, झकझक, झुनझुन,
प्रभावले नै आफै सोरी ।
स्वर, स्वर बुन्छन् उँगको जाली !
शीमल कोमल तकियाहरुका गालासँगका प्यारहरुका
कथा–रुमानी, मीठा हाली ।
“शान्ति धनी छ” गाउँछिन् नानी ।
“स्वर्ग के हो ?” बुझिरहेछन् छटछट प्राण हिमानी !
विश्व–शाल्मली फूल–गुल्जार छ !
भन्छ पवनले “निदभर ढुँटे,
आखिर बादल–तकिया, शीमल
–फूवभुवा नै स्वर्गको सार छ ! ”
शीमल बादल !
लम्बनले औ अवलम्बनले प्यासका तारा जब गुम पार्छ,
असङ्ख्य धनको तब पो सार छ !
निद्राधनी क्या अवाक् रहन्छन्, भाषा तिनको क्या लाचार !
खोजहरुको पर त्यो हेर !
क्या संसार छ ! क्या संसार छ !
मानवता छ भावुकतामा मेरो सुृन्दरता हेरी,
अल्सारनुमा, निदाउनुमा नै
आँखा जोरी !
दिनभर, दिनभर पत्थर फोरी,
आत्महत्या गर्छौ कवि किन ?
दृष्ट जगत्मा प्यासले मोरी,
माथा फोरी, कागज कोरी ! ………
सूनसानको दौलत हेर ! आँखा जोरी !”
उँग लागेछ ! झस्की उठें तब !
“गडबड नगरन ! ” भन्दै, “कस्ती
उत्ताउली भएकी तिमी ? ए मोरी”

च.

कलम समाएँ……….खेल्थे नाजुक
औंलाऔंली
तरङ्गजलमा, चोपलचापल
साथ उँगौली !
“औंली बसौली, अलि तल जौली, बयौली,
झल्को उठौली, औंली ।”

छ.

दुःख यो रण हो ! दुःख यो रण हो !
जागरण नै मूक मरण हो !
गाउन लागिन्, ताना छोडी ।
मुस्की मोरी !

ज.

तरबार फुकेर सिपाही मरेझैं
कलम गयोरी ! गयोरी !
कस्तो छोप्ने जादू तिनको !
चोट बिर्से युद्धमरणको
आँखा चिम्ले, सन्चो भो सी !

झ.

मिलजुल स्वरमा तब अब बोलें ।
“हारहरुका हार चढाएँ ! लेऊ मोरी !
खुट्टा मिच लौ, खुट्टा पसारें
सासुकी छोरी !
सौता कविता रिसाई गइन् अब, सुन्दरी गोरी,
मगजै छोडी !
आँशु उनका, प्यास तिमीकन
झ्याप्प निभाऊ चेतन मोरी !
अमरत्व गरीब छ,
दुःखी जीव छ !
मरणै धनी हो !
मरणै मीठो री ! ”

Number of Views for this Poem:4553

Laxmi Prasad Devkota – Arohi Prati

क.
चढ्, चढ् सेर्पा ! पर्वत बने चढ्नका नै चुनौति !
बढ् बढ् पठ्टा ! युवकहरुको हाँक माग्दो छ धर्ती !
पूरा मान्छे कसरि हुनु हो ? टाकाुरा यो नहाँके !
मानीसैमा प्रगति दिनको उच्चता बोलि डाके !

ख.
थुप्रेका यी तुहिनहरुका स्वर्गचुम्बी उँचाइ
ठाडो बाटो कठिनपथमा ‘आन’ भन्थे तँलाई
लाखौं लाखौं बरस यिनकी मुस्किँदी श्री सुनौला
पुस्ता, पुस्ता विविध ढँगले चाल्दथी दिव्य औंला !

ग.
ओढी झिल्के चदर किरणी, बैंश खुल्दी अमेट
प्रातः सन्ध्या, सर अघि उभी, जो शिँगार्थी अखोट
सेतो, गोरो तुहिनतन, त्यो तिर्सदी एक भेट
सेरै तरै, मधुमिलनको हो तयारी अटूट !

घ.
बाणी मीठा झलकहरुको हान्दथी दूरबाट
शर्मिन्थी त्यो बिचबिच त्यसै लाल पारी ललाट
केले होला प्रियतम, भुली, यो भएको अबेला,
मेरा प्यारा–बृषभ बलिया, आँटका दिव्य चोला !

ङ.
मानो कोही सुर युवति झैं मानव–प्रेमी–प्यासी,
पृथ्वी सम्झी, सुर, गति चुकी, पातिता स्वर्णराशि,
ज्यूँदो सारा जगतबिचको विश्वजेता हि एक
पाए मात्रै प्रणयसफला एक लिन्थी विशेष !

च.
त्यस्ती राम्री अमर वयसी, पाउनाकी मिठास
सातौँ स्वर्गै सदृश सुखका, सुन्दरी, ज्योति–लास
रानी जस्ती झलझल कुनै, दूरकी झैं कहानी,
आजैको यो येगअघि खडा, डाक्न खोज्छे जवानी,

छ.
हो, हो, ठाडा, कठिन पथ छन् टेक्न नै छैन ठाउँ !
चिप्ला कप्टी तुहिन, पहरा धर्कने ती चढाउ
जाली खाल्डा धहर, भुँवरी, दन्तकीटा कराली
किस्सा जस्तै छ तर नडगे, आँट जादू छ खालि !

ज.
रोईरैछन् मिलन नहुँदा, आँशु खोला बहन्छन् !
सारा बन्छन् विफल उनका साज, श्रृङ्गार रुन्छन् !
जीताजागा युवक ! चढ त्यो ज्योतिको कैद–किल्ला
अग्लो बुर्जाबिच जलदृशी–सुन्दरी ल्याउ, मिल्ला !

झ.
श्वाँ श्वाँ पर्ला, हिर हिर पनी, मृत्यु साना र बौर !
ब्यूँझी, आफ्नो लख त नभुले, ताकको शान गौर
चीसो निद्रा सँगसँग बसी मोहनी ढाल्न खोज्ली !
कालै लाग्ला पछि पछि, तिमी लम्किए, भीति हट्ली !

ञ.
के गर्ने हो ? प्रकृति रिन भार बोकी सधैँ रे ?
खोस्टो लागी मरमिट गरी फर्कि ऊँभो यतै रै ?
माफी देलिन् ऋण प्रकृतिले कीर्तिको टाकुरामा
कालै कुल्ची पदपद बढे, आँट ली पाखुरामा !

ट.
धर्मै यै हो अचल नबनी चढ्नु ठूला चढाउ
माजै यी हुन् विविध खतरा, पाठ नै कष्ट नाउँ
कालै जस्ता विकट रिपुको साथ कुस्ती छ खासा !
जेता पुज्लान्, विजित सुतलान्, लोक हेरुन् तमाशा !

ठ.
मान्छे हामी, कठिन गिरिका साथ कुस्ती लडौँला
गौरी भेटी, गरल जित ती रुद्र आफै बनौँला
बोका मर्लान् युग, युग, फुली झार होलान् पहेँला
हुङ्कारौँला अदलबदली कालको गर्न हेलाँ !

ड.
चढ् चढ् सेर्पा, सगर पगरी, झ्यामुलुङ्मो छ जित्नु
नेपालीको यस कदमले विश्वको अग्र बढ्नु !
यौटा मर्ला अरुकन दिई हातमा त्यो चिराँक
जस्ले बाल्ला जुगजुग नयाँ दीपको रात–हाँक

ढ.
माछे हामी प्रकृतिविजयी बन्नमा छौँ सिपालु
साङ्ग्रा घेरा पर पर हट्नु, ध्येय होस् दिव्य चालू !
यो पृथ्वीको चरम शिर हो, भूमिको जीत–चूली
नेपालीको अवनि शिरले पुज्छ लौ पाद–धूली !

ण.
पृथ्वीको यो विजय सकिँदा, एक सीँढी उचाली
आत्मालाई मनुजहरुको, चन्द्र ताक्ने प्रणाली
होला आर्को शुरु जगतमा, काल कोल्टो लिएर
नेपालीकै विजीय भरमा विश्व उठ्नेछ हेर ।

Number of Views for this Poem:4443

Laxmi Prasad Devkota – Daal Bhaat Duku

दुःखको लामो सडकमा
पीरको केही छडकमा
चल्दथे ‘टुक टुक टुकू !’
आफूजस्तै लाख हेरी
बेला-बेला
पार्न साजा ध्येयध्वनि नै मानवी डरबाट फेला
जसको आत्मा रस-घुट्को
पथमा चल्दै’टुक टुक टुकू !
‘टुक टुक टुकू!’

डाक्टरहरुले मानव-मुटुमा स्टेथोस्कोमा कान थापी
एक रोमान्टिक अर्थ लाउँथे
‘लबढब! लबढब’ बोल्छ रे त्यो
भन्ने मिथ्या खूब फिजाउँथे!
मानो लभ्को कोही ढुक्कुर, स्वप्नदलमा नीड बनाई
बोल्छ भाइ !
शिरी फरादका स्वप्न गाई!
मेडिकल विज्ञान मिथ्या भन्न कर लाग्यो मलाई!
यो रोमानी अर्थ लाई !
यथार्यावादी युगमा आज, किन म मानूँ बोल्न लाज ?
छाती छाम्द्रा, गन्द्रा, गुन्द्रा
निष्पक्षपाती भाव जम्दा
पाएँ मैले बोल्दो आर्को क्वै कुकू ।
‘दाल भात डुकू! दाल भात डुकू!’

अन्तरात्माको महावन सकल नर-उर-विहग-गुञ्जन
सत्य स्वरमा यत्ति भन्छन्
जो विना सब अस्तगौरव
हुन्छन् केवल पुक पुक पुकू !
विश्व हृदयको स्पन्दध्वनि हो
‘दाल भात डुकू! दाल भात डुकू !’

कोटले, भेस्टले छिपाई
दिलको गहरीमा लुकाई
बोक्रे इज्जत शान गर्छ
मुटुको ध्वनि यो भन्न पर्छ
तदापि मेरो के शरम ?
लेऊ गरम या लेऊ नरम! स्पष्टवक्ता कवि के डर्छ ?
जीवको यो प्रथम स्पन्दन
लहलहाउने सृष्टि नन्दन
सकल रसको एक नायक
भाव स्पन्दक प्यास गायक
सब कलाको प्रथम विनायक
‘ढुकढुकूको ढुकढुकूको ढुकढुकू’
‘दाल भात डुकू! दाल भात डुकू !’

मासुसँगमा गाँसिएको,हृदयसँगमा टाँसिएको,
जीव मासी नमासिएको ।
शाश्वत ध्वनि, छातीमनि, प्रतिश्वास गनी
बोल्छ, बोल्छ, सत्ते बोल्छ, अन्नमय कोषको कुकू
‘दाल भात डुकू! दाल भात डुकू !’

पहिलो जलमा प्रथम स्फुरणमा विष्णुको नै नाभिस्थलमा
यो डुकू दल जन्मिएको !
दाल यो हो शक्ति उनको भान्सातिर गै बदलिएको
दार्शनिक शब्द त्यसमा आई यो घरेलु वेश लिएको
भात त्यो हो जसको निम्ति अलम दुनियाँ
ढिक्किच्याउँ गर्छ सारा पथभरी चामल फलेर
रौसिएर या गलेर।
ध्यनि विचारी सहमत होलान्
अन्नमय कोषको कुकू !
‘दाल भात डुकू! दाल भात डुकू !’

ए भलाद्मी लौ विचार!
के हो यो मिथ्याचार
शान्त क्षणमा घडीले हान्दासम्म नकली’टिक टिक टिकू’
पलङमाथि लेटी सोचे
होइन के’दाल भात डुकू !’
यो विना बज्ला बबन्डर होला, ध्वँस होला
पृथ्वी रोला
सभ्यताको के प्रथम जग? हामी बेकार के लुकूँ?
‘दाल भात डुकू! दाल भात डुकू !’

दर्शन जो बुझ्दैन गहिरो प्याङ हो अभिमानको !
अन्धताको शानको !
बुझ्ने बुझून, यसकै निम्ति लड्छन्, मर्छन्
कार्य गर्छन्
यसको राष्ट्रिरयकरण केवल आजको हो तपस्या,
जुग-समस्या
यो नजान्ने लीडर भेडा
चल्छ त्यल्ले राष्ट-बेडा ?
हेर! एकबार आर्यघाटमा ईश्वरको या राजमाटमा !
ब्रह्मनालमा तेर्सिदामा खोजमा लाचार भै
नष्ट भू-आचार भै
बाई, बाई, पक्क पक मुख भन्छ मानिस आखिर !
‘स्वर्गका हे अधिराज हाम्रा! छैनौ चाम्रा !
करुणा गर !
पृथ्वी यो पाइएन, स्वर्गका होला भनेर
अर्कोतर्फ धाइएन
आँ! आँ! प्रभु! आँ! आँ! प्रभु !
‘दाल भात डुकू! दाल भात डुकू !’

Number of Views for this Poem:4104

Laxmi Prasad Devkota – Sangeet Sangeet

मान्छे किन भो टिन झैँ खोक्रो ?
केवल काँचुली ? केवल बोक्रो ?
वीणा जीवन उसले बुझेन,
सुरसा सङ्गीत एक बजेन,
हजार हवाले तारै टुक्रयो ।
मानवताको मुटु तुम्बा,
गुँज्नैपर्दछ सुरले गम्म,
मानिसप्रति भै मानिस आफु,
बज्नै पर्दछ लयमा झुन्न !!
कुइराहरुले तन्त्री बिग्¥यो,
भाइ स्वरले भाइ ठक्रयो !
मानवताप्रति मानवको ध्वनि
सागरप्रतिको जलकण प्रतिध्वनि,
जातिप्रतिको लयको रुनझुनि,
समष्टिसँगको सङ्गतिमय ध्वनि,
विकृत स्वप्नले बिग्¥यो ।
निश्चयताको शुद्ध प्रहार,
क्षणको कम्र्म र भावप्रसार
एकै लयका सुरक धार,
एकमुखी तर विभिन्न हजार,
मल्न नजानी झोक्रयो !
कलाकारको प्रतिभा देऊ !
क्षण क्षण सुर सब बटुली लेऊ,
‘मानवता’ यति लयको भेउ
मिल्छ भने यो जीवन सप्र्यो,
नत्र आखिर टिनझैं खोक्रो !
केव काँचुली, केवल बोक्रो !

Number of Views for this Poem:3033

Laxmi Prasad Devkota – Nidrit Bhariya

दश धार्नीको बोझा पिठयूँमा,
दोब्री ढाड,
तीन कोश उकाली माघको हिउँमा,
नाङ्गो हाड !
दुई रुपियाँको ज्यान छ जीउमा
हाँक्नु पहाड !
पसिना कालो टोपी धरो छ,
धूजा पट !
जुम्रा उपियाँ जीउमा धुरो छ,
मस्तिष्क शठ !
गन्धक तुल्य छ, तर क्या ब’रो छ
मानव घट !
मुटुको चरो छ भटभट, भुरभुर,
पसिना, दम,
भीरमा झुप्रो, बालक थुरथुर,
भोका गम !
माकुरी माले सिस्नो भ्याकुर
खोज्छे वन !
यो अति मानव पर्वत वीरको
हिमालमुनि
प्रकृति विजेता स्वेदिल शिरको
मोती–धनी
माथि छ केवल निशिको बिर्को
ताराकणी !
यस निशिमा छ निद्रा–धनी !

Number of Views for this Poem:2978