Why NRN ID Card for NonResident Nepalese Not Taking Speed

[rumblefish]

एनआरएन प्रतिनिधिको संख्या १ हजार नाघ्ने


२५ असोज, काठमाण्डौं । आजदेखि सुरु हुन लागेको गैरआवासीय नेपाली संघको पाँचौं बिश्व सम्मेलनमा ४३ मुलुकका करिव एक हजार प्रतिनिधिले सहभागीता जनाउने भएका छन् ।

हिजो साँझसम्म प्रतिनिधिको प्रारम्भीक सूची प्रकाशन गर्नुपर्ने भएपनि सचिवालयले आज बिहानसम्म पनि प्रारम्भीक सूची प्रकाशन गर्न सकेको छैन् । अहिलेसम्म ४३ मुलुकका ८ सय ६८ जनाको सूची तयार भएको र अन्य आबेदकमाथि छानविन भइरहेको एनआरएन सचिवालयले जनाएको छ । सूचीलाई अन्तिमरुप दिन लागिरहेका एक सचिवालय सदस्यले भने-अहिलेसम्मको अबस्था हेर्दा प्रतिनिधिको संख्या एक हजार नाध्ने देखिन्छ ।’

५७ देशमा राष्ट्रिय समन्वय समिति स्थापना भएपनि ४३ देशबाट मात्र प्रतिनिधित्व हुन लागेको छ । यसअघि करिव ६ सयको हाराहारीमा प्रतिनिधि रहने गरेकोमा यसपटक प्रतिनिधिको संख्या ह्वात्तै बढेको छ ।

प्रारम्भीक जानकारीअनुसार वेलायत, अष्ट्रेलिया, संयुक्त अरव इमरेट्स र कतारबाट एक सय प्रतिनिधिको नामावली टुंगो लगाइएको छ । यस्तै अमेरिका र जापानबाट पनि एक सय प्रतिनिधिको नामावली आएपनि उनीहरुको भुक्तानी लगायतका समस्या देखिएकाले छानविन भइरहेको छ । दश पंजीकृत सदस्य बराबर एक जना अधिवेशन प्रतिनिधि आउने ब्यबस्था भएपनि अधिकतम १ सय भन्दा बढी गर्न नपाउने बिधानमा उल्लेख छ ।

करिव साढे आठ सय सदस्यको प्रारम्भीक सूची केही घण्टामा प्रकाशन हुने र त्यसमाथि दावी बिरोध र छानविनपछि साँझसम्म अन्तिम सूची प्रकाशन हुने बताइएको छ । कतिपय सदस्यहरु आजसम्म पनि नेपाल आउने क्रम जारी रहेकाले प्रतिनिधिहरुको दर्ता समय आजसम्म पनि जारी राखेको बताइएको छ ।

कतिपय सदस्यहरुलाई राष्ट्रिय समन्वय परिषद्ले सिफारिस नगरेको, कतिपयले रकम भुक्तानी नगरेको लगायतका समस्या देखिएका कारण उनीहरुमाथिको छानविन जारी रहेको बताइएको छ । कतिपय राष्ट्रिय समन्वय समितिले नै सचिवालयलाई तिर्नुपर्ने रकम नतिरेका कारण सो देखका सदस्य सूचीमा पर्न सकेका छैनन् ।

[rumblefish]

किन भित्रिएन गैरआवासीय नेपालीको लगानी ?


२४ असोज, काठमाडौं । सार्क मुलुक बाहिर रहेका झण्डै ६० देशमा बसोबास गर्ने नेपालीहरु यतिबेला काठमाडौंमा भेला भएका छन् । हरेक वर्ष यही समयमा पर्ने सम्मेलनको लागि उनीहरु नेपाल आएका हुन् । सम्मेलनमा पहिलेजस्तै लगानीको कुरा जोडसँग उठ्ने निश्चित छ । आर्थिक अवस्था जे जस्तो भएपनि गैरआवासीय नेपालीलाई सम्पन्नशालीको रुपमा चिन्ने गरिन्छ । दोहोरो नागरिकता पाए धेरै क्षेत्रमा लगानी गर्न सक्ने उनीहरुको भनाईले पनि गैरआवासीय नेपालीलाई लाखौं करोडौं रुपैंया खेलाउन सक्ने व्यक्ति ठान्ने गरिएको हो । तर, यथार्थमा सबै गैरआवासीय नेपाली धनी छैनन् र बिदेशमा रहेका सबै नेपाली यो संस्थामा अट्न पनि सकेका छैनन् ।

हैसियत कस्तो ?

८ वर्षदेखि जुर्मुराउन थालेका गैरआवासीय नेपालीले हरेक वर्ष जोड दिंदै आएको कुरा लगानीमैत्री वातावरणकै हो । तर उनीहरुले भने अनुसार सबै गैरआवासीय नेपाली लगानी गर्न सक्ने अवस्थामा छैनन् । ‘उपेन्द्र महतो, जीवा लामिछाने जस्ता औंलामा गन्न सक्ने केही मात्र लगानी गर्न सक्ने अवस्थामा छन्, अरु छैनन्’ अर्थशास्त्री चिरञ्जीवि नेपालले भन्नुभयो-’बिदेशमा रहेका धेरै नेपालीको हैसियत राम्रो छैन ।’ तर प्रधानमन्त्रीका आर्थिक सल्लाहकार रामेश्वर खनाल भने पहिलेको तुलनामा गैरआवासीय नेपालीको हैसियत राम्रो बन्दै गएको बताउनुहुन्छ । ‘पहिले देखिंदैनथियो, तर धेरैमा अहिले लगानी गर्न सक्ने हैसियत देखिएको छ’ खनालले भन्नुभयो । गैरआवासीय नेपालीले सीपमा बढी लगानी गर्नुपर्ने एकथरीको भनाई भएपनि खनाल भने यसमा सहमत हुनुहुन्न । ‘आर्थिक विकासको लागि सीप भन्दा पनि उत्पादनमुलक क्षेत्रमा नै लगानी गर्नुपर्ने आवश्यकता छ’ खनालले भन्नुभयो । लगानीको लागि सबै गैरआवासीय नेपालीको हैसियत नभएपनि हैसियत हुनेहरुको लागि उपयुक्त वातावरण बनाउनुपर्ने माग उठिरहेको छ । ‘प्रतिकूल वातावरणले देशभित्रकै लगानी पनि बाहिर गैरहेको छ’ पूर्व अर्थमन्त्री डाक्टर रामशरण महतले भन्नुभयो-’उपयुक्त वातावरण बनाउन सकेमा धेरै गैरआवासीय नेपाली देशभित्र लगानी गर्न सक्ने हैसियतमा छन् ।’

अहिलेसम्म के भयो ?

गैर आवासीय नेपालीहरुमध्ये उपेन्द्र महतोलाई सबैभन्दा बढी दानी र लगानी गर्ने व्यक्तिको रुपमा लिइन्छ । जलविद्युत्त, बैंकिङ, स्कूल, कलेज, सञ्चारमाध्यम, स्वास्थ्य संस्था लगायत धेरै सामाजिक क्षेत्रमा उहाँले लगानी गर्नुभएको छ । उहाँ जस्तै अरु केही गैरआवासीय नेपालीले पनि देशमा लगानी गरेका छन् । तर उनीहरुको लगानी कति छ भनेर सरकारसित पनि जानकारी छैन । ‘केही क्षेत्रमा उहाँहरुले लगानी गर्नुभएको छ, तर तथ्याँक उहाँहरुले पनि दिनुभएको छैन र सरकारले पनि मागेको छैन’ प्रधानमन्त्रीका आर्थिक सल्लाहकार रामेश्वर खनालले भन्नुभयो । पूर्वमन्त्री रामशरण महतको भनाईमा प्रतिकूल वातावरण नहुँदा नहुँदै पनि गैरआवासीय नेपालीले करोडौंको लगानी गरेका छन् । तर अर्थशास्त्री चिरञ्जीवि नेपाल भने लगानी खासै धेरै नभएको बताउनुहुन्छ । ‘अहिलेसम्म तीन करोड रुपैंयाको भन्दा बढी लगानी देखिंदैन’ उहाँले भन्नुभयो-’यो खासै ठूलो लगानी होइन ।’ तर आफूहरुले जलविद्युत्त, बैंकिङ लगायत क्षेत्रमा ठूलो लगानी गरेको र व्यक्तिगत रुपमा भएकाले तथ्याँक संकलन नभएको गैरआवासीय नेपाली संघका उपाध्यक्ष जीवा लामिछानेले बताउनुभयो ।

कस्तो वातावरण ?

देशमा असुरक्षा भएको र आफूहरुसित दोहोरो नागरिकता नभएकोले लगानी गर्न नसकिएको गैर आवासीय नेपालीको भनाई छ । पोहोरदेखि उनीहरुले दोहोरो नागरिकतालाई जोडतोडका साथ उठाइरहेका छन् । तर दोहोरो नागरिकताबिना लगानी नै गर्न नसकिने भने होइन । ‘साँच्चै लगानी गर्ने हो भने समस्या छैन, भारतको भन्दा लगानीमैत्री वातावरण छ’ अर्थशास्त्री नेपालले भन्नुभयो-’लगानीमैत्री वातावरणको ठूला कुरा गरेर गैरआवासीय नेपालीले स्वार्थ लिन मात्रै खोजेको देखिन्छ ।’ प्रधानमन्त्रीका आर्थिक सल्लाहकार खनाल पनि दोहोरो नागरिकताको अभावले लगानीमा खासै समस्या नपार्ने बताउनुहुन्छ । ‘दोहोरो नागरिकता हुनु र नहुनुले लगानीमा असर गर्दैन, परिचयपत्र मात्रै भयो भने पनि हुन्छ’ खनालले भन्नुभयो । गैरआवासीय नेपालीहरुले जलविद्युत्त जस्ता केही ठूला आयोजनामा लगानी गर्ने इच्छा पनि देखाएका छन् । यसको लागि पनि आवश्यक वातावरण बनाउन उनीहरुको माग छ । अरु क्षेत्रमा जस्तै जलविद्युत्तमा लगानी गर्न पनि खासै समस्या नरहेको जानकारहरुको भनाई छ । तर जलविद्युत्त जस्ता केही क्षेत्रमा लगानीको लागि प्रतिष्पर्धा गर्नुपर्ने भएकाले त्यस्तो प्रतिष्पर्धा गर्न नपर्ने गरी उनीहरुले सुविधा खोजेको देखिन्छ ।

विकल्प के हुन सक्छ ?

इच्छाशक्ति हुने हो भने आफ्नो देशमा लगानी गर्न गैरआवासीय नेपालीलाई ठूला कुनै अवरोधले छेक्दैन । केहीले यसैगरी लगानी गरिरहेका पनि छन् । ‘तर उनीहरुलाई हौसला बढाउन जरुरी छ’ अर्थशास्त्री विश्वम्भर प्याकुरेलले भन्नुभयो -’विदेशी लगानी भित्र्याउन सक्ने वातावरण निर्माण गर्न जरुरी छ ।’ गैरआवासीय नेपाली संघका उपाध्यक्ष तथा अहिले अध्यक्षका प्रत्याशी जीवा लामिछानेको भनाई पनि यस्तै छ । ‘बैदेशिक लगानी अनुसारको सुविधा मात्रै भए हामीलाई पुग्छ’ लामिछानेले भन्नुभयो -’ठूलो हैसियत नभएपनि केही न केही क्षेत्रमा लगानी गर्न सक्छौं ।’ अहिले गैरआवासीय नेपालीले सामुहिक रुपमा लगानी गर्न खोजेको र पहिलो प्राथमिकता जलविद्युत्त क्षेत्रलाई दिएको पनि उहाँले बताउनुभयो । लगानी डुब्दैन भन्ने ग्यारेन्टी भएमा गैरआवासीय नेपालीको योगदान महत्वपूर्ण हुने अर्थशास्त्रीहरुको भनाई छ ।